Hoe ik ontdekte dat AI veel slimmer werkt als je stopt met domme vragen stellen
Toen ik voor het eerst met ChatGPT begon, voelde het alsof ik een nieuwe collega had aangenomen. Eentje die alles wist, nooit klaagde, en zelfs op zondag om drie uur ’s nachts braaf antwoordde. Alleen… die antwoorden waren niet altijd om over naar huis te schrijven.
Ik stelde vragen als:
- “Wat zijn de voordelen van AI?”
- “Wat is het verschil tussen een drone en een quadcopter?”
- “Geef me 5 tips voor pensioenplanning.”
En ja hoor, daar kwam het: keurig geformuleerde alinea’s met bulletpoints, maar ook even opwindend als een handleiding voor een stofzuiger.
Pas later besefte ik: ik gebruikte ChatGPT zoals iedereen. En dat is precies wat het probleem was.
De standaardvraag levert een standaardantwoord
ChatGPT is getraind op een berg tekst waar je U tegen zegt. Miljarden regels. Maar als jij het behandelt als een sprekende Wikipedia, dan krijg je dus ook een Wikipedia-achtig antwoord.
Toen ik bijvoorbeeld vroeg: “Schrijf een blog over dronefotografie”
kreeg ik dit: “Dronefotografie is een innovatieve manier om luchtfoto’s te maken. Het biedt unieke perspectieven en wordt steeds populairder onder hobbyisten en professionals.”
Zucht. Dat weet ik zelf ook wel. Dus begon ik te sleutelen aan mijn prompts. En ineens ging er een wereld open. Niet omdat ChatGPT slimmer werd – maar omdat ik beter leerde vragen.
Wat ik leerde van een artikel op Medium
Het artikel "Stop Using ChatGPT Like Everyone Else" zette me verder aan het denken. Daarin stelt schrijver Rob Lennon: de meeste mensen gebruiken ChatGPT als een antwoordmachine. Maar dat is zonde van het gereedschap.
Hij vergelijkt het met een zaklamp: als je alleen maar recht vooruit schijnt, zie je nooit wat er achter je ligt. Pas als je durft te draaien en te bewegen, ontdek je verrassingen.
Dat vond ik een mooie metafoor. (En ik hou van zaklampen. Maar dit terzijde.)
Hoe ik ChatGPT wél begon te gebruiken
Ik besloot het anders aan te pakken. In plaats van vragen als: “Wat is het nut van AI voor ouderen?”
vroeg ik: “Ik werk met 60-plussers die nieuwsgierig zijn naar AI maar soms bang zijn dat het ‘te ingewikkeld’ is. Kun je me helpen om het uit te leggen zoals ik het op een zondagochtend bij de koffie zou vertellen?”
En wat ik toen kreeg… was verrassend raak. Warme toon. Herkenbare voorbeelden. Geen tech-taal, maar menselijke taal.
Ik dacht: Aha. Dus het ligt niet aan ChatGPT. Het ligt aan mij.
5 dingen die ik sindsdien anders doe
1. Ik geef mijn toon mee
Niet: “Schrijf een blog.”
Wel: “Schrijf een blog in mijn stijl: persoonlijk, nuchter, nieuwsgierig. Geen managementtaal, geen jargon, geen poeha.”
En als ChatGPT dan begint met: “In de hedendaagse samenleving…”
dan zeg ik vriendelijk maar beslist: “Doe nog maar een poging. Maar dan zonder dat je klinkt als een beleidsnota uit 2007.”
2. Ik voeg mijn eigen situatie toe
Als ik iets schrijf over AI en ouderen, dan vertel ik dat erbij: “Ik geef af en toe lezingen aan ouderen over AI. Ze zijn nieuwsgierig, maar ook sceptisch. Kun je me helpen om dat bruggetje te maken tussen verwondering en vertrouwen?”
Dan komt er een stuk tekst terug waar ik zélf nieuwsgierig van word. En dat is een goed teken.
3. Ik blijf doorvragen
Soms zeg ik: “Geef me drie varianten, elk met een andere toon: eentje zakelijk, eentje luchtig en eentje alsof je het aan een vriend uitlegt.”
Of: “Herformuleer deze alinea alsof ik het vertel aan iemand die nog nooit van AI heeft gehoord.”
ChatGPT kan dat. Mits jij de richting aangeeft.
4. Ik gebruik ChatGPT als kladblok
Soms begin ik gewoon met: “Ik weet nog niet goed wat ik wil zeggen, maar ik wil iets schrijven over hoe mensen vaak denken dat AI alles overneemt, terwijl het juist iets toevoegt. Denk je even met me mee?”
En dan krijg ik geen pasklare oplossing, maar wél een sparringpartner. Eentje die niet zegt: “Dat weet ik niet.” Maar: “Wat als je begint met een voorbeeld? Of een anekdote?”
5. Ik speel met rare vragen
Soms stel ik expres een onlogische vraag: “Wat zou ChatGPT zeggen als hij zelf onzeker werd over zijn antwoorden?”
Of: “Stel dat een AI boos wordt omdat niemand hem bedankt. Hoe zou die brief eruitzien?”
Je zou zeggen: onzin. Maar de output is vaak verrassend scherp. En ja, soms ook hilarisch.
Domme vragen bestaan wél – en ze zijn goud waard
Laat me dit even nuanceren: domme vragen bestaan wél. Maar soms leveren ze briljante gesprekken op.
Zo vroeg iemand laatst aan mij: “Kun je ChatGPT ook vragen wat je moet eten vanavond?”
Ik zei: “Ja hoor.” En ik liet het zien. “Ik heb nog broccoli, oude kaas, en twee eieren. Wat kan ik maken dat lekker is én snel?” Binnen een seconde: recept. Bereidingstijd. Suggestie voor kruiden. Plus: “Tip: serveer met een stuk volkorenbrood.”
Waarop ik zei: “Je bent aangenomen als souschef.”
Experimenteren zonder gêne
Een van de leukste dingen aan werken met ChatGPT is dat je schaamteloos kunt experimenteren.
Geen idee is te raar. Geen insteek is te vergezocht. En als het niks is? Dan probeer je iets anders. Je krijgt geen oordeel, geen zucht, geen “heb je weer met je domme vraag.” Alleen nieuwe input.
Ik vroeg eens: “Wat zou een AI zeggen tegen een mens die denkt dat hij vervangen gaat worden?”
Antwoord: “Misschien ben ik niet jouw vervanging, maar jouw verlenging.”
Dát vond ik mooi. Bijna poëzie.
Wat ik iedereen aanraad die méér uit ChatGPT wil halen
Of je nu blogger bent, vrijwilliger, hobbyist, onderzoeker of net gepensioneerd: je kunt ChatGPT gebruiken op jouw manier. Maar dan moet je wel stoppen met denken in kant-en-klare vragen.
Hier zijn mijn drie favoriete adviezen:
1. Begin met jezelf
Laat ChatGPT weten wie je bent. Wat je zoekt. Wat je voelt.
Niet: “Geef tips voor een nieuwsbrief.”
Maar: “Ik ben 71, ik maak dronebeelden en AI-kunst, en ik wil een nieuwsbrief schrijven voor mensen die net beginnen met AI. Wat zijn leuke manieren om mijn ervaring te delen zonder belerend over te komen?”
2. Gebruik het als denkmaatje, niet als eindredacteur
Zie ChatGPT als een schetsboek. Niet als een drukpers. Vraag om feedback. Laat het variaties geven. Gooi het eerste antwoord gewoon weg als het niet past.
De beste zinnen in mijn blogs zijn vaak ontstaan in versie 4 of 5.
3. Stel vragen die je aan een mens niet durft te stellen
- “Waarom voelt dit verhaal niet lekker?”
- “Wat zou iemand irritant vinden aan deze tekst?”
- “Welke grap zou hier nét op het randje zijn?”
Probeer het. ChatGPT schrikt nergens van.
Slotgedachte: jij bent de regisseur
Als je ChatGPT gebruikt zoals iedereen, krijg je wat iedereen krijgt. Een brave tekst. Een beetje zoutloos. Soms bruikbaar, maar zelden bijzonder.
Maar als je durft te spelen, te sturen, te schaven, en je eigen toon meebrengt?
Dan wordt het iets anders. Dan wordt het jóuw gereedschap.
En dat is het mooiste wat technologie kan doen: niet vervangen, maar versterken.
Stop dus met het gebruik van ChatGPT zoals iedereen het doet.
Begin met het gebruik ervan zoals jij denkt en spreekt.
WIL JE OP DE HOOGTE BLIJVEN?
Dan is dit iets voor jou
