Een ontmoeting met een nieuwsgierige senior

Een ontmoeting met een nieuwsgierige senior (en waarom ik daar zo blij van word)

Soms begint een goed gesprek op een plek waar je het niet verwacht. Deze keer was het in de Hortus Nijmegen, waar ik wel vaker kom om te wandelen, te kijken, of gewoon even bij te praten met bekenden.

Ik stond op het terras, koffie in de hand, toen een vrouw me aansprak. Begin zeventig, vriendelijke uitstraling, levendige ogen.

“Ton,” zei ze, “jij doet toch iets met AI?”

Ik knikte.

“Nou,” ging ze verder, “ik snap er dus écht niks van. Iedereen heeft het erover, maar ik weet niet eens wat het is. Kan jij me dat uitleggen?”

En zo begon een van de leukste gesprekken die ik de afgelopen tijd heb gehad.

“Iedereen heeft het erover, maar niemand legt het uit.”

We gingen zitten. Ze vertelde dat haar kleinzoon haar laatst een filmpje liet zien dat door AI was gemaakt. Ze snapte er niks van, maar durfde het niet toe te geven. Haar dochter had een slimme speaker (“Zo’n ding dat je koffiezetapparaat bijna overneemt!”) en zelf had ze pas een nieuwe mobiele telefoon waar ineens “van alles op begon te praten”.

“Iedereen heeft het erover, maar niemand legt het uit” zei ze. “Of ze gooien met moeilijke woorden. Of ze denken dat ik te oud ben om het te begrijpen.”

Ik glimlachte. Want dit was precies waarom ik mijn werk ben gaan doen. Omdat ik weet hoe frustrerend het is als je iets niet snapt en niemand de tijd neemt om het helder uit te leggen – zónder neer te kijken op je leeftijd.

“Je gebruikt het al. Je weet het alleen nog niet.”

Ik vroeg haar: “Wat wil je precies weten?”

“Gewoon,” zei ze. “Wat het is. Waarom iedereen er zo druk over doet. En of ik het ook kan gebruiken. Zonder gedoe.”

Dus ik begon bij het begin.

“AI,” zei ik, “staat voor Kunstmatige Intelligentie. Het is eigenlijk software die kan leren van informatie. Net als mensen. Alleen dan sneller, en zonder koffie nodig te hebben.”

Ze grinnikte.

“Leren? Software? Moet ik dan programmeren of zo?”
“Nee hoor. Sterker nog, je gebruikt het al. Je weet het alleen nog niet.”

Ik vroeg of ze weleens iets op Google had opgezocht.

“Natuurlijk,” zei ze. “Ik google van alles. Mijn bloeddruk, recepten, de betekenis van dromen…”

Ik knikte. “Dan gebruik je al AI. Want Google probeert jouw vraag te begrijpen en het beste antwoord te geven. En dat doet het met AI.”

Ze keek me verbaasd aan.

“Dus dat is AI? Dan is het toch helemaal niet zo eng!”

“Precies,” zei ik. “AI zit niet in een robot met laserogen. Het zit in de dingen die we dagelijks gebruiken.”

AI in de praktijk: van gedichten tot boodschappenlijstjes

Ik besloot een paar voorbeelden te laten zien.

We begonnen met iets luchtigs: een verjaardagsgedichtje maken in ChatGPT. Ze vertelde dat haar vriendin Annie bijna jarig was, en dat ze altijd moeite had met iets leuks verzinnen.

Ik typte in:

“Schrijf een grappig verjaardagsgedichtje voor Annie, 72 jaar, gek op tuinieren en mokkataart.”

Binnen een paar seconden verscheen er een rijmend versje op het scherm.

Ze las het hardop voor, en begon te lachen. “Nou, dát is handig! Ik zit altijd te prutsen met rijmwoorden.”

Daarna liet ik haar zien hoe je met je stem via Siri een herinnering instelt.

“Zeg gewoon: ‘Hé Siri, herinner me morgenochtend om de plantjes water te geven.’”

Ze keek wat onzeker naar haar telefoon. “Moet dat echt hardop?” “Ja. En geloof me, Siri luistert beter dan sommige mensen.”

Ze probeerde het.

“Hé Siri…” – even pauze – “herinner me morgenochtend… om de… wat was het ook alweer?”

We schoten allebei in de lach. “Om de plantjes water te geven!” riep ik.

“Oh ja!”

Het werkte. Haar telefoon gaf keurig een melding voor de volgende ochtend.

Ze was er stil van. “Dit… is eigenlijk best leuk.”

Het foutje: AI weet ook niet alles

Op een gegeven moment vroeg ze of AI ook kon uitleggen hoe je het beste hortensia’s snoeit.

Ik typte de vraag in. ChatGPT gaf een keurig antwoord. Maar… er stond dat je ze in het najaar flink moest terugknippen.

Riet fronste. “Dat klopt niet hoor. Bij mijn hortensia’s mag je de oude bloemen pas in het voorjaar knippen, anders vriezen ze kapot.”

Ze had gelijk. Ik zocht het na op een betrouwbare tuinwebsite en inderdaad: ChatGPT had hier een foutje gemaakt.

“Zie je nou,” zei ze, “toch niet zo slim!” Ik knikte. “Dat is een goed punt. AI is handig, maar het weet niet alles. Het klinkt vaak heel zeker van z’n zaak, ook als het mis zit. Daarom is jouw eigen kennis en gezond verstand altijd belangrijker.”

Ze lachte. “Dus ik ben toch slimmer dan die ChatGPT?” “Zeker weten.”

Van angst naar vertrouwen

Aan het eind van ons gesprek vroeg ze: “En nu? Waar begin ik mee als ik zelf wil oefenen?”

Ik gaf haar een lijstje met eenvoudige dingen:

• Probeer elke week één vraag te stellen aan ChatGPT
• Laat Siri of Google Assistant iets voor je doen
• Kijk eens naar AI-functies in je apps (zoals automatisch invullen van woorden of foto’s verbeteren)
• En bovenal: stel vragen. Aan AI, maar ook aan mensen zoals ik.

Ze nam het briefje aan alsof het een schatkaart was.

“Dank je, Ton. Jij hebt het me zó duidelijk uitgelegd. Geen poespas, gewoon rechtuit. Ik dacht dat het niks voor mij was, maar ik begin er zowaar zin in te krijgen.”

En dat is precies waarom ik dit uitleggen met plezier doe.

Waarom ik dit deel

Omdat Riet niet de enige is. Ik ontmoet regelmatig senioren die AI maar eng, onbegrijpelijk of overbodig vinden. En ik begrijp dat. Want het is nieuwe technologie, en het verandert snel.

Maar ik geloof ook dat juist 60-plussers er veel aan kunnen hebben.

• Om contact te houden met kleinkinderen
• Om herinneringen vast te leggen in tekst of beeld
• Om makkelijker dingen op te zoeken
• Of gewoon om plezier te hebben met taal, muziek, verhalen en creativiteit

Je hoeft geen whizzkid te zijn. Je hoeft alleen maar nieuwsgierig te zijn. De rest leer je al doende.

Tot slot

Riet stuurde me een maand later een berichtje via Bluesky. Ze had ChatGPT een gedicht laten schrijven voor haar oude buurman die 90 werd. Hij vond het “het mooiste cadeau dat hij ooit had gekregen.”

En ze eindigde haar bericht met: “Je had gelijk. Het is helemaal niet eng. Het is eigenlijk gewoon handig. En soms zelfs leuk.”

Dat vat het mooi samen, vind ik.

Wil jij ook ontdekken wat AI voor jou kan betekenen? Je hoeft geen cursus te volgen of dikke handleidingen door te ploegen. Je mag me altijd een vraag stellen. Daar ben ik voor.

En wie weet… schrijf jij straks ook een gedichtje met AI. Of leer je Siri eindelijk het verschil tussen plantjes water geven en een boodschappenlijst maken.

Laat je verrassen.